Өткен қайтып оралмас,
Өлген қайтып тірілмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмірдің қайтарымсыз екенін ескертеді. Өткен уақыт та, жасалған іс те қайта айналып келмейді; сол сияқты өлген адам да тіріліп келмейді. Сондықтан әр сәттің қадірін біліп, босқа өткізбей, бар кезде ойлы әрекет ету керек. Астарлы мағынасы — адам кешікпей тәубеге келіп, өкінішке ұрындырмайтын дұрыс шешім қабылдауға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өткен» сөзі уақыттың өзен секілді ағып, кері жүрмейтінін меңзейді. «Өлген» сөзі өмірдің шегі барын, адам ғұмырының мәңгі еместігін білдіреді. Мұнда тура мағынадан бөлек, ең қымбат нәрсе — уақыт пен өмір екенін аңғартатын терең ой жатыр. Бұл екі образ адамға сабыр, жауапкершілік және қанағат үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс және қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай жүріп, кейін өкініп қалса, оған осы мақал еске салынады: жоғалған уақытты қайтара алмайсың. Сол сияқты ренжіскен адам да кешіктірмей татуласқан жөн, өйткені кейде кешірім сұрауға мүмкіндік болмай қалады.
Ólgen qaıtyp tirilmes.