Сәуір болмай, тәуір болмас.
«Сәуір болмай, тәуір болмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Сәуір келмей, жағдай тәуір болмайды. Сәуір — көктемнің ортасы, көк шығып, мал оттай бастайтын, сүт келетін кез. Қыстан арып шыққан мал мен азығы таусылған ел сәуірге жеткенде ғана тынысы ашылады. Ауыспалы мағынада әр нәрсе өз уақытында түзеледі, қиын кезеңді шыдап өтпей, жақсылыққа жетпейсің. Ауру адамға, қиын жағдайдағы кісіге «асықпа, сенің де сәуірің келеді» деген жұбаныш.
Образдар мен теңеулер
«Сәуір» мен «тәуір» — бір-ақ дыбыспен ажырайтын дәл ұйқас. Мақалдың бар әсері осы үндестікте: айдың атының өзі «жақсы» деген сөзге ұқсап, жақсылықты уәде ететіндей. Сәуір — шығыс күнтізбесінен келген атау, қазір көктемнің екінші айы. Мал шаруашылығы үшін бұл бетбұрыс: мал көкке тойып, қоңдана бастайды, малшының да көңілі жайланады. «Тәуір» — жақсы, дұрыс, оңалған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қыстың соңында, көктемнің басында қиындыққа шағымданған адамға жұбаныш ретінде немесе ауырған кісіге «жазыласың» деген мағынада айтылады. Сарыны — үміт беру, жұбату. Мысалы, қыстан арып шыққан малына алаңдаған шопанға көршісі: «Сәуір болмай, тәуір болмас, көк шықса, мал да оңалады».
Қолданылу жағдаяттары
— Қыс бойы ауырып шыққан әжесіне немересі көктем келгенде бәрі жақсаратынын айтып, осы мақалмен көңілін көтерді.
— Наурызда арып-ашыған қойларды көріп қамыққан жас шопанға ата сәуірге дейін шыдауды айтты.