Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Үркер жерге түспей жер қызбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, Үркер жұлдызы көкжиектен төмен түспейінше, жер жылынбайды деге...
Асықпаған арбамен қоян алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асықпай жүрген арба да қоянды қуып жетіп, ұстап алады деген бейне. Ас...
Жыл деген ат басын бұрғанша,
Ат деген аунап тұрғанша.
Ат деген аунап тұрғанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың өте жылдам өтетінін білдіреді. Тура мағынасында жыл да, ат та көзді ашып-жұмғанш...
Ескі айда есіркеп,
Жаңа айда жарылқа.
Жаңа айда жарылқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдарды өткен айды да, жаңа айды да құрметтеп, әр кезеңге тәубе мен үмітпен қарауға шақ...
Қарыстан сүйем жақын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде тым үлкен айырма емес, аз ғана жақсылықтың, аз ғана ілгерілеудің өзі маң...
Асыққан жолаушы атына теріс мінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс жүрген жолаушы атқа дұрыс отырмай, кейде теріс мініп те кетуі мү...
Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады,
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таңертең ерте жолға шықсаң, жарық күнге жолығасың, ал кеш шықсаң, қараң...
Келер кезек, терме тезек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өз реті, өз кезегі болатынын білдіреді. Тура мағынасында — тезек жинау сияқты ау...
Таз таранғанша той тарқайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі тым баяу, салақ немесе бейқам істегенде, оның қажеті де, мәні де жоғалып кететін...
Мұрның барда бір сіңбір.
**Негізгі мағынасы** «Мұрның барда бір сіңбір» мақалы адамның қолында, мүмкіндігі бар кезде ісін уақытында тындырып алу...
Қара тұяқ қарында жатпас,
Мезгіл болмай таң атпас.
Мезгіл болмай таң атпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ойды қатар айтады. Біріншісі: малдың қара тұяғы, яғни еңбекпен өсірілген, бағалы нәрс...
Заманына қарай заңы,
Тоғайына қарай аңы.
Тоғайына қарай аңы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр дәуірдің, әр ортаның өз тәртібі, өз талабы болатынын білдіреді. Адам да, қоғам да зама...
Атар таңға жүрсең де,
Батар күнге жүрме.
Батар күнге жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ертеңге қалдырмай, істі дер кезінде бітіруге үндейді. Тура мағынасында: таң атқанд...
Өткен күнде белгі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен күннің қайта оралмайтынын, болған істі өзгертудің мүмкін еместігін білдіреді. Тура...
Мың күндік сапар бір қадамнан басталады.
**Негізгі мағынасы** Мың күндік сапар бір ғана қадамнан басталады деген сөз үлкен істің де, ұзақ жолдың да ең алғашқы ша...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.