Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады,
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
«Ерте шықсаң, алдыңнан күн шығады, Кеш шықсаң, алдыңнан түн …» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: таңертең ерте жолға шықсаң, жарық күнге жолығасың, ал кеш шықсаң, қараңғы түнге тап боласың. Астарлы мағынасы: қандай істі болса да уақытында бастаған адам ұтады, ал салғырттық пен кешігу қиындық әкеледі. Ерте қимылдау — ұқыптылықтың, тәртіптің және алға басудың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн» — мүмкіндік, сәттілік, жеңіл жол, ал «түн» — бөгет, ауырлық, кешеуілдеу салдары. Қарапайым табиғат көрінісі арқылы адам өміріндегі маңызды шындық бейнеленген. Күн мен түннің қарама-қарсылығы істі дер кезінде істеу мен кешігу арасындағы айырманы анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал оқуға, жұмысқа, кездесуге немесе жоспарланған іске уақытында кірісудің маңызын түсіндіреді. Мысалы, емтиханға дайындықты соңғы күнге қалдырған студент қиналады, ал ерте бастаса, сабақты жүйелі меңгеріп, нәтижесі жақсы болады. Сондықтан бұл мақал адамды ұқыптылыққа, жауапкершілікке және уақытты бағалауға үйретеді.
Kesh shyqsań, aldyńnan tún shyǵady.