«Ерте тұрғанның есесі артық.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Ерте тұрғанның есесі артық» деген мақал уақытты ұқыпты пайдаланып, ерінбей қимылдаған адамның ісі нәтижелі болатынын білдіреді. Тура мағынасында, ерте тұрған кісі күннің басын бос жібермей, шаруасын алдын ала бастап үлгереді. Астарлы мағынасы — еңбекке, тәртіпке, сергектікке үйренген адам өмірде көп ұтады. Мұнда сәттілік те, табыс та көбіне уақытты дұрыс бағалай білуден туатыны айтылады.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «ерте тұру» — тек таң атысымен ояну емес, дайындықтың, сергектіктің, алғырлықтың бейнесі. «Есесі артық» деген тіркес пайда, үлес, ұтыс мағынасын береді. Яғни, ерте қимылдаған адам жолда, жұмыста, оқуда басқалардан ұтылмайды, керісінше, мүмкіндікті дер кезінде пайдаланады. Образ арқылы халық жалқаулықтан сақтандырып, ұқыптылықты дәріптейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал әсіресе оқу мен жұмысқа қатысты жиі айтылады. Мысалы, студент емтиханға бір күн қалғанда емес, ертерек дайындалса, сабақты жақсы меңгеріп, уайымы азаяды. Сол сияқты, қызметке ерте келген адам тапсырмасын асықпай, сапалы орындап үлгереді. Мақалдың тәрбиесі — уақытты бос жібермеу, күнді тиімді бастау.