Жазға жетсең, қыс күніңді ұмытпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды келер күнге алдын ала қамдануға шақырады. Жаз — молшылық, жайлылық, береке кезеңі болса, қыс — таршылық, қиындық, мұқтаждықтың уақыты. Сондықтан жақсы күн туса, соған мастанып кетпей, қиын шақты да ойлап, азық-түлік, киім, қаражат сияқты керек-жарақты жинап жүрген дұрыс. Астарлы мағынасы — бүгінгі жеңіл өмірге сеніп, ертеңгі сынақты ұмытпа, ақылмен әрекет ет деген өсиет.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жаз» бен «қыс» тек мезгіл ғана емес, өмірдің екі түрлі кезеңін бейнелейді. «Жаз» — тоқшылық, мүмкіндік, тыныштық; «қыс» — қиындық, тапшылық, жауапкершілік. Осы екі ұғым арқылы халық адамға байыппен ойлауды, ысырапқа жол бермеуді, уақыт пен несібені дұрыс пайдалануды үйретеді. Мұнда табиғат құбылысы адам тіршілігімен астасып, өмір сабағына айналған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, адам жалақы алған кезде бәрін бірден жұмсай бермей, аздап жинап, күтпеген жағдайға қор құруы керек. Сол кезде ауырған, жұмыс азайған не басқа шығын шыққан шақта қиналмайды. Яғни, бүгінгі молшылық ертеңгі қамсыздыққа себеп болмауы тиіс.