Уақыт, замана туралы 419
Уақыт туралы мақал-мәтелдер уақыттың қадірін, сабыр мен ұқыптылықты, сәтті бағалауды үйретеді.
419
Мақал-мәтел
135.4K
Қаралым
323
Орташа
Сұрыптау:
Уақыт - көшкен керуен.
**Негізгі мағынасы** Уақыт тоқтамайды, бір орнында тұрмайды, үнемі алға жылжып отырады. Мақалдың тура мағынасы бойынша,...
Бірде бие, бірде түйе.
**Негізгі мағынасы** «Бірде бие, бірде түйе» деген мақал адам не істің тұрақсыз, құбылмалы күйін білдіреді. Тура мағына...
Сабақты ине сәтімен.
**Негізгі мағынасы** «Сабақты ине сәтімен» деген мақал әр істің өз уақыты, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынада...
Әкең барда ел таны, көріп жүріп,
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жастық шағында, мүмкіндік бар кезде көп көріп, көп үйрен деп кеңес береді. «Әкең б...
Түскі асқа түстік жерден келеді,
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
Кешкі асқа күндік жерден келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түскі асқа жақын жерден келген адам уақытылы жетеді, ал кешкі асқа ал...
Алдыңа бір қарасаң, артыңа он қара.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кез келген іске асықпай, абайлап, ойланбай қадам баспауға үндейді. Тура мағынасы...
Қыстың қамын жаз ойла,
Жаздың қамын қыс ойла.
Жаздың қамын қыс ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдын ала ойлануға, ертеңгі күнге дайын болуға шақырады. Тура мағынасы — қыста қаж...
Жолаушы азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адамның азығы жол үстінде қажет болады деген сөз. Астарлы...
Батар күннің атар таңы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: күн батады, бірақ оның орнына ертең қайта таң атады. Астарлы мағынасы:...
Алыс жол атты сынайды,
Ауыр жол ерді сынайды.
Ауыр жол ерді сынайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұзақ сапарда аттың төзімі, күш-қуаты, жүрісінің мықтылығы сыналады. Ал...
Керуен кері айналғанда,
Ақсақ түйе алға шығады.
Ақсақ түйе алға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керуен кері бұрылған сәтте, жүрісі баяу, ақсақ түйе алдыңғы қатарға шығ...
Кешегі жылға бүгін сай,
Былтырғы құлын - биыл тай.
Былтырғы құлын - биыл тай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың тез өтетінін, өмірдің де, табиғаттың да бір орында тұрмайтынын білдіреді. Тура м...
Наурыздан соң қыс болса,
Мизамнан соң жаз болмас.
Мизамнан соң жаз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал табиғаттың өз заңдылығы бар екенін айтады. Наурыз келген соң қыс қайта оралмайды, дәл сол...
Еңбектеп жылжысаң да ертеңге ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тоқтап қалмай, әрдайым алға ұмтылуға үндейді. Тура мағынасында, бала еңбектеп жүр...
Жол азабы - көр азабы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жол жүрудің машақаты өте ауыр екенін білдіреді. Тура мағынасында алыс сапардың шаршауы, қ...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Таң атпайын десе де,
Күн қоймайды.
Күн қоймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өз заңдылығы бар екенін білдіреді. Адам бір істің болуын қаламаса да, табиғат пен...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Уақыт - қадірін білгенге қазына,
Білмегенге быламық.
Білмегенге быламық.
**Негізгі мағынасы** Уақыттың қадірін түсінген адам оны бағалы қазынадай көреді, өйткені әр сәтті тиімді пайдалану өмірд...
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық,
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
Ерте тұрған еркектің ырысы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ерте тұрып, күнді уақытында бастаған адамның ісі де, несібесі де мол болатынын айтады. Ту...
«Уақыт туралы» мақал-мәтелдер – қазақтың өмірлік тәжірибесінен туған, уақыттың құнын, оның қайта оралмайтын қасиетін еске салатын нақыл сөздер. Бұл топтағы даналық ойлар адамды әр сәтті бағалауға, мақсатқа уақытында ұмтылуға, еріншектік пен кешеуілдің зиянын түсінуге жетелейді.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.
Мұнда уақытты дұрыс жоспарлау, сабыр сақтау, іс пен сөздің мерзімін табу, мүмкіндікті өткізіп алмау секілді ұғымдар кең көрініс табады. Осындай мақалдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен оқу үдерісінде де ойды ұштап, жауапкершілік пен тәртіпке шақыратын өнегелі құрал ретінде қолданылады.