Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
«Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адамның өмірі — оған берілген уақыттың жиынтығы. Сондықтан бос өткізілген әр сағат, әр күн өмірдің бір бөлшегін жоғалту деген сөз. Мақал уақытты өмірден бөлек нәрсе деп қарамауға шақырады: «уақыт өткізіп жүрміз» дегеніміз шын мәнінде өз ғұмырымызды жұмсау. Мұндағы «бос» — пайдасыз, мақсатсыз, ешкімге игілік бермеген. Демалыс, отбасымен бірге болу бос уақыт саналмайды, ал мәнсіз ермек пен жалқаулық — бос уақыт.
Образдар мен теңеулер
Мақал екі бөліктің бір-біріне айнадай ұқсастығына құрылған: «уақыттың бос өткені» мен «өмірдің бос кеткені». «Өткен» мен «кеткен» дыбыстық жағынан үндес, ал «бос» сөзі екі жақта да қайталанады. Осы теңдік тұжырымды ереже сияқты әсер береді: бір жағы өзгерсе, екінші жағы да өзгереді. «Кеткен» сөзі «өткеннен» гөрі ауыр естіледі, онда қайтып келмейтін шығынның реңкі бар.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ересектер жастарға, мұғалім оқушыларға, кейде адам өзіне ескерту ретінде айтады. Сарыны — байыпты кеңес. Шаршаған адамның демалғанын сынау үшін айту дұрыс емес. Мысалы, кешке дейін компьютер ойынында отырған інісіне ағасы: «Уақыттың бос өткені — өмірдің бос кеткені, жүр, екеуміз доп қуалайық», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Зейнеткер апай ауылдағы құрбыларына қол өнер үйірмесін ашып, «отырғанша бір нәрсе тоқиық» деп осы мақалды айтты.
— Шопан күз түспей тұрып қораны жылытуды кейінге қалдырған ұлына іске бүгін кірісу керегін ескертті.