Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер.
«Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Алдыңғы көштің адасқанын соңынан келе жатқан көш біледі: соңғылар алдыңғының ізіне қарап, қай жерде бұрылып кеткенін, қай жерде жолдан тайғанын көреді. Мақал бір істің қатесін көбіне артынан келгендер айқын көретінін айтады. Алда жүрген адам жолды алғаш салып келеді, ол өз қатесін байқамауы мүмкін. Сондықтан соңғылар алдыңғылардың тәжірибесінен сабақ алады, ал алдыңғылар соңғылардың сынына құлақ асқаны жөн.
Образдар мен теңеулер
Көш — ауылдың қыстаудан жайлауға, жайлаудан күзеуге қоныс аударуы. Көш бірнеше топ болып жүргенде, алдыңғы топ жол салады, соңғылар соның ізімен жүреді. Даладағы ізден бәрі оқылады: бұрылыс, кері қайту, тоқтаған жер. Сондықтан соңғы көш алдыңғының қай жерде адасып, айналып шыққанын жақсы көреді. Мақалдағы «алдыңғы» мен «соңғы» буындар арасындағы қатынасты да меңзейді: әке мен бала, бастаушы мен жалғастырушы.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал біреудің қатесін кейін келген адам оңай аңғарғанда, кейде өкінішпен, кейде түсіністікпен айтылады. Үлкендер өз қателерін жастар көретінін мойындап айтады; жастар да алдыңғы буынның тәжірибесін бағалағанда қолданады. Кейінгі білімге сүйеніп, алдыңғыларды мазақтау үшін айтылмайды. Мысалы, бұрынғы басшының жоспарындағы қатені тапқан жаңа директорға ардагер мұғалім: «Алдыңғы көштің адасқанын соңғы көш білер», — дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Жас келінге енесі өзінің жастық кездегі қателерін айтып, оларды енді келіні анығырақ көретінін күліп мойындайды.
— Ауылдағы жаңа құдықты бұрынғылар қазған жерден емес, басқа жерден қазғанда су шығады. Қариялар соңғы көштің білгенін айтып, күліседі.