Ай қамын бір рет ойласаң,
Жыл қамын он рет ойла.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды алдағыны ерте ойлап, істі уақытында жоспарлауға шақырады. Тура мағынасында айлық қажетіңді бір рет ойланып, жылдық қамыңды он рет саралап алу керек деген сөз. Астарлы мағынасы — қысқа мерзімді істі жеңіл көруге болады, ал ұзақ мерзімді тірлік көбірек ақыл, есеп, сақтық пен табандылықты қажет етеді. Яғни, бүгінгі бір сәттік оймен шектелмей, болашаққа да жауапкершілікпен қарау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ай» мен «жыл» — уақыттың екі түрлі өлшемі. «Ай қамы» күнделікті, жақын шаруаны білдірсе, «жыл қамы» — ұзақ мерзімді жоспар, үлкен мақсат, қыруар дайындық деген ұғым. «Бір рет» және «он рет» деген салыстыру да бекер емес: ол ойланудың, есептеудің, алдын ала қамданудың айырмасын айқын көрсетеді. Халық осы арқылы ұқыптылықты, болжампаздықты дәріптеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржы жинау, оқу жоспарын құру, мамандық таңдау сияқты істерге сай келеді. Мысалы, студент бір айлық тапсырмасын ғана емес, бүкіл оқу жылындағы емтиханын, практикасını, тіл үйренуін алдын ала жоспарласа, нәтижесі де жақсы болады. Осы мақал соны еске салады.
Jyl qamyn on ret oıla.