Қотыр қолдан, пәле тілден жұғады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қотыр қалай теріге жанасса, солай тез жұғатыны сияқты, пәле мен кеселдің де көбі тілден, яғни орынсыз сөзден, өсек-аяңнан, біреуді жамандаудан тарайды. Мақал адамға аузына ие болып, сөзді ойланып сөйлеу керек екенін ескертеді. Тіл дұрыс қолданылса — елді жарастырады, теріс қолданылса — дау туғызады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қотыр» — жұқпалы дерттің бейнесі, ал «тіл» — сөздің, қарым-қатынастың белгісі. Қотырдың қолдан жұғуы қалай көзге көрініп тұрған қауіп болса, тілден жұғатын пәле де дәл солай сөз арқылы тарайтын кесірді білдіреді. Яғни, бір адамның ащы тілі, ғайбаты не қызбалығы басқаға да әсер етіп, араға іріткі салады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында орынсыз пікір жазбауға, біреуді сыртынан сынамауға шақырады. Мысалы, топтық чатта бір әріптес туралы дәлелсіз сөз тараса, ол ұрысқа, сенімсіздікке әкелуі мүмкін. Сондықтан мақал адамдарды сабырлы, мәдениетті сөйлеуге үндейді.