Тілін білмеген тіленіп,
Дінін білмеген күйініп,
Елін білмеген күйзеліп өлер.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамға өз тілін, дінін, елін танудың қаншалықты маңызды екенін үйретеді. Тура мағынасында, тілін білмеген адам өз ойын жеткізе алмай, өзгеге тәуелді болып қалады; дінін білмеген жан рухани тірегінен айырылады; елін білмеген адам туған жұртының қадірін сезбей, өмірде бағытсыз жүреді. Астарлы мағынасы — тіл, дін, ел адам болмысының үш тірегі екені. Бұлардан айырылған кісі ішкі тұтастығын жоғалтып, өмірден күйзеліс көруі мүмкін.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «тілін білмеу» — тек сөз білмеу емес, өз мәдениетін, тамырын түсінбеу деген ишара. «Дінін білмеу» — иман, ар-ұят, адамгершілік өлшемінен алыстау. «Елін білмеу» — туған жердің тарихын, халқының салтын, бірлік құнын бағаламау. «Тіленіп», «күйініп», «күйзеліп өлер» деген сөздер адамның рухани жұтаңдыққа ұшырауын бейнелеп тұр.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал ана тілін ұмытып, ұлттық құндылықтан қол үзген адамдарға сабақ болады. Мысалы, шетелде жүрген жас өз тілін, дінін, елінің тарихын білмесе, тамырынан ажырап, өзіндік болмысын жоғалтуы мүмкін. Сондықтан туған тілде сөйлеу, ұлттық тәрбиені сақтау, ел тарихын білу — рухани берік болудың жолы.