Сөз - жүректің шері,
Оның да бар ғой айтылар жері.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің жай ғана дыбыс емес, адамның ішкі күйін, жан жарасын, қуанышы мен мұңын жеткізетін құрал екенін білдіреді. «Жүректің шері» дегені — адамның көкейінде жиналған сыр, мұң, қасірет. Ал «оның да бар ғой айтылар жері» дегені — әр сөздің өз уақыты, өз орны, өз тыңдарманы бар деген ой. Яғни, іште сақталған сезім мен ойды орынсыз емес, жөн білетін жерде айту керек. Адам сырын дұрыс жеткізсе, жеңілдеп, жан тынышталады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда жүрек — адамның ішкі әлемі, ал шер — сол әлемдегі ауыр сезімнің белгісі. Сөз жүректен шыққан сырмен теңестіріліп, оның шынайылығы мен тереңдігі көрсетіледі. «Айтылар жері» тіркесі сөздің қадірін, орнымен айтылған пікірдің әсерін аңғартады. Бұл — сөзді бағалау, ойды салмақтау, қарым-қатынаста әдеп сақтау туралы ишара.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға ішкі сырын ретпен, мәдениетті түрде айту керегін еске салады. Мысалы, біреу ренжіп жүрсе, ашуға берілмей, сенімді досына немесе жақын адамына сабырмен айтып, көңілін босата алады. Сонда сөз де жеңілдейді, жүрек те тынышталады.
Onyń da bar ǵoı aıtylar jeri.