Ат жаманы жолда қалдырар,
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман ат пен жаман жолдастың екеуі де адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, жаман ат ұзақ жолда шаршатып, жолаушыны діттеген жеріне жеткізбей, жолда қалдыруы мүмкін. Астарлы мағынасында, жаман жолдас қиын сәтте демеп жібермей, керісінше, сені орта жолда тастап кетеді, сеніміңді ақтамайды. Яғни, адамның сапары да, өмір жолы да серіктеске байланысты екенін аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ат» — өмірдегі көлік қана емес, адамның тірегі, сенім артқан құралының бейнесі. «Жол» — өмірдің ұзақ сапары, ал «жолдас» — сол сапардағы серік, дос. «Жолда қалдырар» деген тіркес істі аяқсыз қалдыруды, мақсатқа жеткізбей қоюды білдіреді. Ал «қолда қалдырар» дегені — тығырыққа тіреп, қиындықты өз мойныңа артып кету мағынасын береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды сенімсіз адам туралы айтқанда қолданамыз. Мысалы, біреу бірге жоба бастап, соңында жауапкершіліктен қашып кетсе, оны жаман жолдасқа теңеуге болады. Сондықтан адам серігін де, досын да, әріптесін де таңдағанда абай болғаны дұрыс.
Joldas jamany qolda qaldyrar.