Ауырып ем іздегенше,
Ауырмайтын жол ізде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ауруға шалдыққан соң ем іздеп сабылмай, одан бұрын сақтанып, денсаулықты күтіп, алдын ала қам жасауға шақырады. Тура мағынасында — ауырған кезде емдеу керек, бірақ одан да маңыздысы — ауыртпайтын жолды табу. Астарлы мағынасы — кез келген іс-әрекетте алдын ойлау, қауіптің бетін ерте қайтару, ұқыптылық пен сақтық таныту. Яғни, қиындық туғанда ғана әрекет етпей, мәселені басталмай тұрып болдырмау дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "ауырып" сөзі тек тән дертін ғана емес, өмірдегі келеңсіз жағдайды да білдіреді. "Ем іздеу" — кеш қалған әрекет, тығырықтан шығуға тырысу. Ал "ауырмайтын жол" — қауіпсіз, дұрыс, алдын ала ойластырылған амал. Мұнда халық даналығы денсаулықты да, жалпы өмір салтын да сақтықпен басқаруды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе денсаулыққа, қаржыға, оқуға қатысты жиі айтылады. Мысалы, адам күнде дұрыс тамақтанып, уақытында ұйықтап, спортпен шұғылданса, кейін дәріге тәуелді болып қалмайды. Сол сияқты, студент емтихан алдында ғана қиналмай, семестр бойы дайындалса, қиындықты алдын ала жеңеді.
Aýyrmaıtyn jol izde.