Асыққан жолаушы атына теріс мінер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс жүрген жолаушы атқа дұрыс отырмай, кейде теріс мініп те кетуі мүмкін. Астарлы мағынасы — асығыстық адамды қателікке ұрындырады, ойланбай істелген іс нәтижесін бұзады. Жолаушы жолда байыппен қимылдауы керек сияқты, өмірде де әр әрекетті сабырмен, өлшеп-пішіп орындаған жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолаушы» — өмір жолындағы адамды білдіретін бейне. «Ат» — істің, әрекеттің, алға ұмтылыстың символы. «Теріс міну» — қалыпты тәртіптің бұзылуы, яғни қателесу, шатасу, істі жөнсіз атқару. Қазақ танымында атқа міну — ер жігіттің, сапарға шыққан адамның маңызды әрекеті. Сондықтан оны теріс міну — асығыстықтың салдарынан болатын орынсыздықты өте әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген асығыс шешімге қатысты айтылады. Мысалы, адам құжатты тексермей, асығып қол қойса, кейін қате жіберуі мүмкін. Немесе студент сұрақты толық оқымай жауап беріп, ұпай жоғалтады. Сондықтан бұл мақал бізге сабыр сақтап, істі мұқият жасау керегін еске салады.