Сақтық туралы 840
Сақтық туралы мақал-мәтелдер қауіптен сақтану, ойлы әрекет ету және алдын ала қамданудың мәнін үйретеді.
840
Мақал-мәтел
162.1K
Қаралым
192
Орташа
Сұрыптау:
Үйреніскен жау атыспаққа жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бұрын бір-біріне үйреніп қалған жаулар соғысқа, қақтығысқа да шебер бо...
Қорқақ көлеңкесінен де қорқады.
**Негізгі мағынасы** Қорқақ адам өзіне нақты қауіп төнбесе де, ішкі үрейінен арыла алмайды. Мұнда мақал тура мағынасында...
Жауды күшті деме,
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
Ерлік етсең - жығасың.
Тауды биік деме,
Талап етсең - шығасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қорқыныштан қаймықпауға, қиындықты жеңуге шақырады. Бірінші жолда жаудың күшін асы...
Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезін, жүрісін, жарамдылығын білмеген атты сырттай ғана бағалап, соңы...
Шақырылмаған қонақ
Сыпырылмаған жерге отырады.
Сыпырылмаған жерге отырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: шақырылмай келген қонақ үй иесінің дайындығы жоқ, сыпырылып, тазаланбағ...
Жол сұрамай жолға түспе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қандай іске кіріссе де, алдымен жөн-жосық сұрап, бағытын анықтап алу керегін айта...
Жолға шықсаң сайлан,
Бес қаруыңды байлан.
Бес қаруыңды байлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шығарда адам барлық керегін түгендеп, бес қаруын дайындап алу ке...
Нөсер алдында найзағай ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген үлкен оқиға, қиындық немесе өзгеріс болардың алдында оның белгілері байқалатын...
Ұры түн асқанша,
Бөрі қыр асқанша.
Бөрі қыр асқанша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрының ісі түн қараңғысымен, білдірмей жасалатынын аңғартады. Ұры қауіптен қашып, ізі біл...
Ауруын жасырған ажалсыз өледі,
Қиянаттан қорыққан амалсыз көнеді.
Қиянаттан қорыққан амалсыз көнеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықты жасыру мен қиянатқа үнсіз көнудің екеуі де адамға зиян екенін білдіреді. Тура ма...
Тілдінің тілінен сақтан,
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
Сөздінің сөзінен сақтан.
Көздінің көзінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы айласына, ащы тіліне, өткір сөзіне және арам пиғылына сақ болуды ескертеді...
Ат жаманы жолда қалдырар,
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
Жолдас жаманы қолда қалдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ат пен жаман жолдастың екеуі де адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, жам...
Бір күндік жолға шықсаң,
Үш күндік азық ал.
Үш күндік азық ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолға шыққан адам бір күнге ғана емес, үш күнге жететін азық алып шықс...
Қара қытай қаптаса,
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
Сары орыс өз әкеңдей көрінер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы қауіп-қатер күшейген кезде адам бұрын жат көрінген кісінің де қадірін түсіне баста...
Ұйқы деген дұшпан бар,
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
Жолдан, істен қалдырар,
Тұла бойды талдырар,
Дұшпаныңа алдырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұйқыны орынсыз, шамадан тыс алсаң, ол адамға зиян келтіретінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Ең көп оқылған
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Жау жағадан алғанда,
Бөрі етектен алады.
Бөрі етектен алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау шақтағы қос қысымды білдіреді. Тура мағынасында жау жағадан, бөрі етектен тар...
Жел дауылды шақырады,
Бұлт жауынды шақырады.
Бұлт жауынды шақырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр құбылыстың өз салдары бар екенін білдіреді. Тура мағынасында жел соқса, ауа райы өзгер...
Қазан аузы жоғары , қармақ суда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қазанның аузы жоғары қарап тұрады, ал қармақ су ішінде болады. Астарлы...
Битке өкпелеп тоныңды отқа жақпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ, мәнсіз реніштің кесірінен өзіңе үлкен зиян келтірме дегенді білдіреді. Тура мағынас...
«Сақтық туралы» мақал-мәтелдер адамның қауіп-қатерді алдын ала болжап, әр істі ойланып атқаруына үндейді. Бұл санаттағы нақыл сөздер өмірде асығыстықтың орнына байыппен қадам жасауды, сақтансаң — сақтайтынын, ал немқұрайдылықтың өкінішке апаратынын еске салады.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.
Сақтыққа қатысты мақалдар тұрмыста да, жолда да, сөз бен істе де қырағылық қажет екенін көрсетеді. Олар жауапкершілік, тәртіп, қауіпсіздік, жоспарлау сияқты құндылықтарды дәріптеп, адамды өзіне де, айналасына да зиян келтірмей, ұқыпты өмір сүруге тәрбиелейді.