Ат мінбеген ат мінсе,
Шаба-шаба өлтірер.
Тон кимеген тон кисе,
Сілке-сілке бітірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жылқыға да, киімге де еппен қарамасаң, тез тозады. Астарына үңілсек, адам бұрын үйренбеген, тәжірибесі жоқ нәрсені орынсыз көп пайдаланса, оны да, өзін де бүлдіріп алуы мүмкін деген ой жатыр. Яғни кез келген іске шама, өлшем, дағды керек.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «ат мінбеген ат мінсе» дегені — атқа отыруды, басқаруды білмейтін адамның артық желігуін бейнелейді. «Шаба-шаба өлтірер» — күтімсіздік пен ұқыпсыздықтың салдары. Ал «тон кимеген тон кисе» дегені — бұйымның қадірін түсінбей, ысырап етуге жақын адамды көрсетеді. «Сілке-сілке бітірер» — көп киіп, дұрыс күтпесе, киімнің де тозатынын аңғартады. Бұл жерде мал да, мүлік те, мүмкіндік те қадірмен ұсталу керек екені меңзеледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жаңа затты орынсыз асыра пайдалану, білімсіз іске араласу туралы айтылғанда қолданылады. Мысалы, көлік жүргізуді енді ғана үйренген адамға бірден ұзақ жолға шығып, көлікті қатты айдауды тапсырса, апатқа ұрындыруы мүмкін. Сол сияқты үйренбеген іске сабырсыз кірісу де зиян әкеледі.
Shaba-shaba óltirer.
Ton kımegen ton kıse,
Silke-silke bitirer.