Ауру желмен кіріп, термен шығады.

Негізгі мағынасы

Ауру адамның денесіне жел сияқты оп-оңай еніп кетеді, ал одан құтылу оңай емес: ол тер төгіп еңбек еткенде, қимыл-қозғалыс жасап, күтініп, емделгенде ғана қайтады. Астарлы мағынасы — денсаулықты сақтау үшін жалқаулыққа салынбай, қозғалыста болып, таза ауада жүріп, уақытында ем-дом жасау керек. Бұл мақал сырқаттың келуі жылдам, ал жазылуы табандылық пен күтімді қажет ететінін ескертеді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «жел» — көзге көрінбей, жылдам енетін қауіптің бейнесі. Ол аурудың тосыннан келетінін білдіреді. Ал «тер» — еңбектің, қимылдың, қызудың, емделу кезіндегі әуренің белгісі. Яғни тер шығу тек физикалық еңбек емес, сауығу жолындағы күш салу дегенді де меңзейді. Халық ауруды табиғат құбылысына теңеп, оның жасырын әрі жеңіл қабылданбайтынын бейнелі түрде жеткізген.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, суық тиіп қалған адам үйде жатып қалмай, дәрігер кеңесін алып, жылынып, дұрыс тамақтанып, жеңіл қимыл жасап күтінсе, тезірек сауығады. Сондай-ақ ол алдын ала сақтанып, киімге, ауа райына, демалыс пен тамақтануға мән беру керегін де үйретеді.