Қамысты бос ұстасаң қол кесер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қамысты бос ұстасаң, оның өткір, қатты сабағы қолды жарақаттауы мүмкін. Астарлы мағынасы — кез келген істі немқұрайлы, бақылаусыз орындасаң, өзіңе зиян келтіресің. Бұл мақал адамды ұқыптылыққа, сақтыққа және істі дұрыс басқаруға шақырады. Қолдағы нәрсені қалай ұстау маңызды болса, өмірдегі жауапкершілікті де солай тиянақты атқару қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қамыс» — сырттай жай көрінгенмен, байқамасаң қауіпті болатын нәрсенің бейнесі. «Бос ұстау» — салғырттық, босаңдық, қырағылықтың жоқтығы. «Қол кесер» деген тіркес істің соңы зиянға, өкінішке апаратынын білдіреді. Яғни халық қамыс арқылы кез келген жұмыста ептілік пен сақтық қажет екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, адам үйде құрал-саймандарды, пышақты немесе электр құрылғыларын абайсыз қолданса, жарақат алып қалуы мүмкін. Сол сияқты құжат толтырғанда, есеп жүргізгенде немесе көлік айдағанда салғырттық үлкен қателікке әкеледі. Сондықтан әр істі мұқият, жауапкершілікпен атқару керек.