«Жыланның сырты жылтыр, іші у.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі болмысы екі түрлі болуы мүмкін екенін ескертеді. Тура мағынада жыланның терісі жылтыр көрінгенімен, оның ішінде у бар, яғни ол қауіпті. Астарлы мағынада да дәл солай: кей адам сырттай әдемі, сыпайы, жылы жүзді болып көрінгенімен, ішкі ниеті жаман, пиғылы арам болуы ықтимал. Сондықтан адамды тек сөзіне не сыртқы бейнесіне қарап бағаламай, ісіне, мінезіне, шынайы әрекетіне назар аудару керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жылан» — қауіпті, айлакер, сенімсіз бейненің символы. «Сырты жылтыр» дегені — көз тартып, сендіретін көрініс; ал «іші у» — ішкі ниеттегі зиян, зұлымдық, екіжүзділік. Бұл образ адамға алдамшы сән-салтанатқа, жалған әдепке алданып қалмауды үйретеді. Халық жыланды жаман ниеттің, сақтықты қажет ететін мінездің белгісі ретінде алады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, күнделікті қарым-қатынаста өте орынды қолданылады. Мысалы, бір адам өзін өте мәдениетті, сенімді етіп көрсетіп, бірақ соңында басқаны алдап кетсе, «Жыланның сырты жылтыр, іші у» деп айтады. Бұл — адамды танығанда асықпай, байыппен бақылау керек деген ескерту.