Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, әйелдің үй ішіндегі айтқаны кейде ханның жарлығынан да өтімдірек болады деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — отбасы тіршілігінде, күнделікті өмірде әйелдің ықпалы, ақылы мен ұйымдастырушылық қабілеті өте күшті дегенді білдіреді. Қазақ танымында жардың сөзі үй ішінің берекесін ұстап, шаруаның бағытын белгілеп тұрады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы хан жарлығы — ең жоғары билік, қатал даусыз бұйрықтың символы. Ал қатын жарлығы — отбасы ішіндегі әйелдің сөзі, үй ішінің ырысы мен тәртібін сақтайтын ықпалын меңзейді. Екі образды салыстыру арқылы халық әйелдің тек тұрмыстық рөлін емес, ақылға, сабырға, басқаруға келетін беделін де танытқан. Бұл жерде әсірелеу бар: әйел билігі ханнан күшті деген нақты саясат емес, отбасы ішіндегі шындықты бейнелі түрде айту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды үйдің ішкі тірлігінде әйелдің сөзі, шешімі жиі шешуші болатынын айтқанда қолдануға болады. Мысалы, отбасы жаңа үйге көшкенде қай жерден жиһаз алу, ақшаны қалай үнемдеу сияқты істерді көбіне анасы не жары ақылмен реттеп жатады. Сонда жұрт «Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті» деп, оның үй ішіндегі беделін әзілмен де, құрметпен де айтады.