Ыштан көйлек болмайды кигенменен,
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені кигенмен, оның шынайы болмысы өзгермейді; сол сияқты адамды жақсы көргенмен, мінезі жаман болса, ол жақсы адамға айналып кетпейді. Астарлы мағынасы — сыртқы ықылас пен сезім жеткіліксіз, адамның табиғаты, тәрбиесі мен мінезі басты өлшем екенін ескертеді. Жаман әдеті бар адамды тек сүйіспеншілікпен түбегейлі өзгерту қиын.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "ыштан көйлек" — адамның сыртқы киімі, яғни сыртқы әсер мен көзбояушылықтың символы. "Жаман қатын" деген тіркес — отбасы ішіндегі мінезі келіспейтін, отбасының берекесін кетіретін адамды меңзейді. "Сүйгенменен" сөзі махаббат пен кешірімнің шегі барын білдіреді: сезім бар, бірақ ол шындықты жоя алмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам таңдауда, әсіресе отбасы құруда, мінезге көп мән беру керек екенін ұқтырады. Мысалы, біреу жұбайының дөрекі, жауапсыз мінезін "сүйемін ғой, өзгерер" деп ақтай берсе, кейін қиындық көбейеді. Сондықтан жақсы көрумен қатар, адамдық қасиетке, сыйластыққа және жауапкершілікке қарау қажет.
Jaman qatyn bolmaıdy súıgenmenen.