Отан, туған жер туралы 90
Отан туралы мақал-мәтелдер – туған жерді қадірлеу, елге адалдық пен бірлік мәнін ұқтыратын даналық сөздер.
90
Мақал-мәтел
41.2K
Қаралым
458
Орташа
Ең көп оқылған
Ит - тойған жеріне,
Ер жігіт - туған жеріне.
Ер жігіт - туған жеріне.
Негізгі мағынасы Ит тамақ берген жерге үйір болады, ал нағыз ер жігіт туған жеріне адал. Мақал екі түрлі байланысты…
Жер - таусылмайтын қазына.
Негізгі мағынасы «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, оның…
Туған жердің ауасы да шипа,
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің жуасы да тәтті.
Негізгі мағынасы Туған жердің ауасы адамға ем, ал оның ащы жуасы да тәтті көрінеді. Мақал туған жердің адамға денсаулық…
Отан оттан да ыстық.
Негізгі мағынасы Ыстық сөзі қазақша екі мағынада қолданылады: от сияқты қызу және жанға жақын, қымбат. Мақал осы екеуін…
Бөтен жердің гүлінен туған жердің тікені артық.
Негізгі мағынасы Бөтен жердің әдемі гүлінен туған жердің тікені де қымбат. Мақал туған жерді сырт көріністің…
Сұрыптау:
Арқандалған ат қазығына оралар.
Негізгі мағынасы Арқандалған ат еркін жүре алмайды да, ақырында өз қазығына қайта оралады. Бұл мақалдың тура мағынасы…
Ат айналып қазығын табар,
Ер айналып елін табар.
Ер айналып елін табар.
Негізгі мағынасы Ат жайылып алысқа кетсе де, түбі айналып өзі байланған қазығына келеді. Ер азамат та сондай: қанша…
Ата үйі - алтын бесік,
Кірсем-шықсам, сипалар.
Кірсем-шықсам, сипалар.
Негізгі мағынасы Әке үйі — алтын бесік: онда кіріп-шыққан сайын адамды аялап, басынан сипайды. Мақал көбіне күйеуге…
Ат өледі - ер қалады,
Адам өледі - жер қалады.
Адам өледі - жер қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, ал артында қалатын іздің маңызды екенін айтады. Тура мағынасы…
Әкең барда ел таны, көріп жүріп,
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Атың барда жер таны, желіп жүріп.
Негізгі мағынасы Әкең тірі кезде оның қасында жүріп, елді таны: кім кім, кіммен туыс, кімге сенуге болады — бәрін…
Күнде бір мақал
«Отан, туған жер туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Әркімнің өз жері - жұмақ.
Негізгі мағынасы Әр адамға өз туған жері жұмақтай көрінеді. Біреудікі құмды шөл, біреудікі қарлы тау, біреудікі теңіз…
Бақа - көлінде патша,
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Балық - суында патша,
Жігіт - елінде патша.
Негізгі мағынасы Бақа өз көлінде, балық өз суында, жігіт өз елінде патша деген сөз. Әр тіршілік иесі өз ортасында ғана…
Бақ болмайды басқа бақ,
Есің барда елің тап.
Есің барда елің тап.
Негізгі мағынасы Мақал адам үшін өз елінен, туған жұртынан артық бақ жоқ дейді: басқа бақ бақ емес, ең үлкен бақыт — өз…
Балалы үйрек көлден кетпес,
Баласы жас елден кетпес.
Баласы жас елден кетпес.
Негізгі мағынасы Балапандары бар үйрек көлден ұшып кетпейді: балапандары әлі ұша алмайды, оларды тастап кетуге жаны…
Бөтен жердің гүлінен туған жердің тікені артық.
Негізгі мағынасы Бөтен жердің әдемі гүлінен туған жердің тікені де қымбат. Мақал туған жерді сырт көріністің…
Егілмеген жер жетім,
Елінен айырылған ер жетім.
Елінен айырылған ер жетім.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі жетімдікті салыстырады. Егілмеген жер құнарын ашпай, пайда бермей қалады…
Ел болам десең, бесігіңді түзе.
Негізгі мағынасы Бесік — нәрестенің төсегі, ал оны түзеу — баланы дұрыс өсіру, тәрбиелеу. Мақал: ел болғың, болашағы…
Елге дұшпан жерге сыймас,
Жерге дұшпан елге сыймас.
Жерге дұшпан елге сыймас.
Негізгі мағынасы Елге жау болған адамға ол жердің кеңдігі тар келеді, жерге жау болған адамға ел арасында орын жоқ…
Ел-елдің бәрі жақсы,
Өз елің бәрінен жақсы.
Өз елің бәрінен жақсы.
Негізгі мағынасы Мақал басқа елдерді жамандамайды: әр жұрттың өз жақсылығы, өз сәні бар деп мойындайды. Бірақ адам үшін…
Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
Жер таусыз болмас.
Негізгі мағынасы Қай елдің де жауы, қарсыласы болатыны, қай жердің де тауы болатыны сияқты табиғи нәрсе екенін айтады…
Елінен безген ер болмас,
Көлінен безген қаз болмас.
Көлінен безген қаз болмас.
Негізгі мағынасы Қаз туған көлінен безбейді: алысқа ұшса да, көктемде қайта оралады. Ер азамат та өз елінен безбеуі…
Еліңді сүйсең ерлік істейсің.
Негізгі мағынасы Елге деген шын сүйіспеншілік ерлікке жетелейді: елін сүйген адам қиын кезде қорқып қалмайды, басқалар…
Елің - панаң,
Жерің - анаң.
Жерің - анаң.
Негізгі мағынасы Елің — басыңды қорғайтын пана, туған жерің — сені өсірген анаң. Мақал адам мен оның ортасының…
Ел іші - алтын бесік.
Негізгі мағынасы Туған ел мен өз жұртыңның ортасы адам үшін ең жайлы, ең қауіпсіз орын екенін айтады. Бесікте нәресте…
Ел қадірін көрген біледі,
Жер қадірін жүрген біледі.
Жер қадірін жүрген біледі.
Негізгі мағынасы Елдің қадірін оны көріп, онымен араласқан, қиын күнде жұрттың көмегін сезінген адам ғана біледі…
Ел қонысынан айырылса,
Ел ырысынан айырылады.
Ел ырысынан айырылады.
Негізгі мағынасы Ел өз қонысынан, ата-бабасы мекендеген жерінен айырылса, ырысынан, берекесінен де айырылады. Көшпелі…
Ел ұлсыз болмас,
Жер гүлсіз болмас.
Жер гүлсіз болмас.
Негізгі мағынасы Ел ешқашан азаматсыз қалмайды, жер ешқашан гүлсіз қалмайды деген сенім мен үмітті айтады. Қай заманда…
Ер елімен жақсы,
Жер кенімен жақсы.
Жер кенімен жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың қадірі ел-жұртымен бірге жүргенде, еліне қызмет еткенде артатынын білдіреді…
Ер елінде, гүл жерінде.
Негізгі мағынасы Ер өз елінде, гүл өз жерінде көрікті: гүлді тамырымен жұлып басқа жерге апарсаң, солып қалады, ер де…
Ер елін сағынса,
Ер-тұрманын тағынар.
Ер-тұрманын тағынар.
Негізгі мағынасы Елін сағынған ер жай қайғырып отырмайды: атын ерттеп, ер-тұрманын тағынып, жолға жиналады. Сағыныш оны…
Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі.
Негізгі мағынасы Ер жігіттің өмірі тұтасымен еліне арналады: ол ел үшін дүниеге келеді, ел үшін еңбек етеді, қажет…
Ерінен айырылған көмгенше жылайды,
Елінен айырылған өлгенше жылайды.
Елінен айырылған өлгенше жылайды.
Негізгі мағынасы Ерінен айырылған әйел оны жерлегенше, қаралы күндерде қатты жылайды, ал уақыт өте келе қайғысы…
Жаман еркек қайғылы,
Өз отының басында.
Жақсы еркек қайғылы,
Отанының басында.
Өз отының басында.
Жақсы еркек қайғылы,
Отанының басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер азаматтың қадірі мен жауапкершілігін салыстырып көрсетеді. Жаман еркек өз қамын ғана…
Жаңбыр жаумаса , жер жетім ,
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Ата қонысынан ауса , ел жетім ,
Жарынан айырылса , ер жетім.
Негізгі мағынасы Жаңбыр жаумаса, жер жетім: ол қуарып, шөп шықпай, иесіз қалғандай болады. Ел ата қонысынан ауса, ол да…
Жат елдің қаршығасынан
Өз еліңнің қарғасы артық.
Өз еліңнің қарғасы артық.
Негізгі мағынасы Бөтен елдің қаршығасы асыл, аңшылар бағалайтын құс болса да, өз еліңнің қарапайым қарғасы сен үшін…
Жер _ ана, ел - бала.
Негізгі мағынасы «Жер – ана, ел – бала» деген мақал туған жерді анаға теңеп, халықты оның перзенті ретінде көрсетеді…
Жер - ел ырысы.
Негізгі мағынасы «Жер - ел ырысы» деген мақалдың тура мағынасы — жер халыққа ырыс-несібе беретін құтты қазына. Астарлы…
Жері байдың елі бай.
Негізгі мағынасы Жері байдың елі бай деген мақалдың тура мағынасы — жері құнарлы, шөбі шүйгін, суы мол өлкенің…
Жерінен ауғанға жеті жыл қоныс жоқ.
Негізгі мағынасы Туған жерінен ауып кеткен адам жаңа жерде көпке дейін тұрақтап, орныға алмайды. Жат жерде жайылым да…
Жерін қорлаған жерленбей қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз жерін, елін, атамекенін қорлап, қадірлемеген адам ақырында қадірсіз…
Жерсіз ел тұл,
Елсіз жер тұл.
Елсіз жер тұл.
Негізгі мағынасы Жерсіз елдің де, елсіз жердің де құны жоқ деген ой айтылады. Мұнда «жер» — тек топырақ емес, ата…
Жер тағдыры - ел тағдыры.
Негізгі мағынасы «Жер тағдыры — ел тағдыры» деген мақалдың тура мағынасы — жердің жай-күйі қандай болса, елдің де…
Жер - таусылмайтын қазына.
Негізгі мағынасы «Жер - таусылмайтын қазына» деген мақалдың тура мағынасы — жердің адамға берер байлығы өте көп, оның…
Жер шежіресі - ел шежіресі.
Негізгі мағынасы Жердің тарихы — сол жерді мекендеген елдің тарихы. Әр тау, өзен, қыстау, қорым атауының артында бір…
Жұртымның жұртында қалайын.
Негізгі мағынасы Жұртымның жұртында қалайын, яғни елім көшіп кетсе де, оның ескі қонысында қалайын, өз елімнің маңынан…
«Отан, туған жер туралы» мақал-мәтелдерде туған жерге сүйіспеншілік, ел алдындағы парыз және туған өлкенің қадірі айтылады. Бұл нақылдарда туған жер анаға, ел оның перзентіне теңеледі, ал адамның шын бақыты өз елінде екені қайта-қайта еске салынады.
«Туған жердей жер болмас, Туған елдей ел болмас» мақалы туған жер мен елдің қадірін бәрінен биік қояды. «Кісі елінде сұлтан болғанша, Өз еліңде ұлтан бол» өзге жердегі мансаптан гөрі өз еліңде қарапайым болудың артық екенін айтады. «Отансыз адам - ормансыз бұлбұл» Отанынан айырылған адамды тірексіз жанға теңейді, ал «Отан отбасынан басталады» елге деген сүйіспеншіліктің үйден басталатынын білдіреді.
Бұл мақалдарды Тәуелсіздік күні, туған өлке, патриоттық тәрбие тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.
«Туған жердей жер болмас, Туған елдей ел болмас» мақалы туған жер мен елдің қадірін бәрінен биік қояды. «Кісі елінде сұлтан болғанша, Өз еліңде ұлтан бол» өзге жердегі мансаптан гөрі өз еліңде қарапайым болудың артық екенін айтады. «Отансыз адам - ормансыз бұлбұл» Отанынан айырылған адамды тірексіз жанға теңейді, ал «Отан отбасынан басталады» елге деген сүйіспеншіліктің үйден басталатынын білдіреді.
Бұл мақалдарды Тәуелсіздік күні, туған өлке, патриоттық тәрбие тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Әр мақалдың бетінде тура және астарлы мағынасы түсіндірілген.