Елге дұшпан жерге сыймас,
Жерге дұшпан елге сыймас.

Негізгі мағынасы

Бұл мақалдың тура мағынасы — елге жау болған адамға ол елдің жері де, тынысы да тар келеді; ал жерге, туған өлке мен елге қарсы шыққан жан ол халықтың ортасында қадір таппайды. Астарлы мағынасы — адам өз еліне, жеріне, жұртына қастық жасаса, одан береке көрмейді, сый-құрметтен айырылады. Халық туған елге адал болуды, ел мен жердің амандығын бәрінен жоғары қоюды ескертеді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «жер» — тек топырақ емес, туған өлке, ата қоныс, тірек пен құт. «Ел» — халық, жұрт, бірлік пен ортақ намыс. «Сыймас» деген сөз жау адамның ішкі арамдығы мен ел ішіндегі орны жоқ екенін бейнелейді. Яғни, дұшпандық мінез кең пейілді елге үйлеспейді, ол өзіне де, айналасына да жат.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал отаншылдықты, елге адал қызмет етуді еске салады. Мысалы, қоғам игілігіне қарсы әрекет етіп, халыққа зиян келтірген адам сенімнен айырылады, еш ортада құрмет көрмейді. Сондықтан әр адам өз еліне пайда келтіруге ұмтылуы керек.