Ел жаусыз болмас,
Жер таусыз болмас.
«Ел жаусыз болмас, Жер таусыз болмас.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел мен жердің тыныштығы әрдайым сынға түсіп отыратынын білдіреді. Тура мағынасында, қай елдің де дұшпаны, қай жердің де дауы немесе таласы болады. Астарлы мағынасы — адам мен жұрт бейқам отырмауы керек, елдің амандығын сақтау үшін бірлік, сақтық және намыс қажет. Жау келсе, елдің ынтымағы сыналады, жер дауы туса, әділдік пен сабыр керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы "жау" — тек сыртқы дұшпан ғана емес, елге қауіп төндіретін кез келген қатердің символы. "Жер" — ата-баба мұрасы, тіршілік пен тірек. "Таусыз болмас" дегені жерге талас, шекара, еншілік сияқты мәселелердің әр дәуірде кездесетінін аңғартады. Яғни, мақал елдік мүдде мен жер қадірін қатар көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ел бірлігі мен шекара қауіпсіздігіне байланысты жиі айтылады. Мысалы, ауылдастар ортақ жайылымды бөлісе алмай дауласқанда, үлкендер "Ел жаусыз болмас, жер таусыз болмас" деп, сабырға шақырып, мәселені ақылмен шешуге үндейді. Бұл сөз әр кезде елдіктің қадірін ұмытпау керегін еске салады.
Jer taýsyz bolmas.