Жер - ел ырысы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жер - ел ырысы» деген мақалдың тура мағынасы — жер халыққа ырыс-несібе беретін құтты қазына. Астарлы мағынасы — елдің дәулеті, берекесі, тыныштығы мен өмір сүру мүмкіндігі жерге тікелей байланысты. Жер бар жерде егін егіліп, мал жайылып, халық тіршілігі түзеледі. Сондықтан жерді қадірлеу, оны қорғау, күтіп-баптау — елге деген құрметтің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «жер» сөзі жай ғана топырақ емес, бүкіл тіршіліктің негізі ретінде алынған. «Ырыс» ұғымы молшылық, береке, құт дегенді білдіреді. Яғни жер — халықтың несібесін тудырып тұрған негізгі күш. Қазақ танымында жер анаға теңеледі: ол асырайды, паналатады, өсіреді. Сондықтан бұл образ жердің киесі мен қадірін терең сезіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ауыл шаруашылығын дамыту, жерді ұқыпты пайдалану, экологияны сақтау мағынасында да өзекті. Мысалы, бір ауыл жастары бос жатқан жерге көкөніс егіп, өнімін сатып, өз ауылына табыс әкелсе, «Жер - ел ырысы» дегеннің шын мәнін көрсетеді.