Ашқышың жарамаса, абдыраң безеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қораптың, сандықтың кілті дұрыс болмаса, ішіндегі затты ашу қиын, кейде тіпті мүлде ашылмай қалады. Астарлы мағынасы: істің табысты болуы үшін оған лайық құрал, әдіс, білім немесе амал керек. Қолыңдағы мүмкіндік жарамсыз болса, ең жақсы жоспардың өзі іске аспай қалуы мүмкін. Сондықтан кез келген істі бастамас бұрын дайындығын, тәсілін және жарамдылығын тексеру қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ашқыш» — кілт, құрал, шешім табатын амалдың бейнесі. «Абдыра» — ішіне асыл зат, керек-жарақ салынатын сандық, яғни қолға алынған істің, мақсаттың нышаны. «Безеді» сөзі заттың ашылмай, иесінен қашқақтап тұрғандай күйін елестетеді. Осы арқылы халық істің кілті сәйкес келмесе, нәтиже шықпайтынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам жұмыста компьютерлік бағдарламамен есеп шығара алмаса, тек қана ниет жеткіліксіз: дұрыс білім, нұсқаулық немесе тәжірибе керек болады. Яғни әр істің өз «ашқышы» бар. Дұрыс құрал мен дұрыс тәсіл болмаса, қиын істің «абыдырасы» ашылмайды.