Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ашта жеген құйқаны тоқта ұмытпа деген мақал адамды көрген жақсылығын, тартқан қиын күнін есінде сақтауға шақырады. Тура мағынасында, ашыққан кезде жеген құйқа ең дәмді ас болып сезіледі, ал тоқтық келгенде соны ұмытып кетпеу керек. Астарлы мағынасы — таршылықта сүйеу болған адамды, қиын кезде көрсетілген көмекті, мұқтаждықтың сабағын бағалау. Байлыққа, тоқшылыққа, жайлы өмірге жеткенде өткен күндегі жоқшылықты естен шығарма, тәкаппарланба деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аш» пен «тоқ» — өмірдің екі түрлі күйі. «Құйқа» — қарапайым ас, бірақ аш адамға өте қадірлі, сондықтан ол тоқтық пен қанағаттың арасындағы айырманы көрсететін бейне. Бұл образ адам мінезін де ашады: қиындықта шындық пен ризашылық айқын көрінеді, ал тоқшылықта ұмытшақтық пен немқұрайлылық пайда болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте орынды. Мысалы, студент қиналған кезінде бір досы көмектесіп, кейін ол жақсы қызметке тұрса, сол көмекті ұмытпай, әлгі досына әрдайым құрмет көрсетіп жүруі керек. Яғни, адам өткен қиындықты да, жақсылықты да жадына сақтап, алғысшыл болуы тиіс.