Атың арық болса, бір шап,
Отының аз болса, бір жақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: аты арық болса да, оны бір-ақ рет шап; отының аз болса, оны бір жақ. Астарлы мағынасы — қолдағы барды орынсыз шашпай, есеппен, үнемдеп пайдалану керек. Аз дүниені де қадірлеп жұмсасаң, пайдасы тиеді; ал ұқыпсыздық болса, бар нәрсе тез таусылады. Халық мұнда тіпті аз мүмкіндіктің өзін дұрыс басқарса, жеткілікті болатынын меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы ат — адамның күші, шаруаның құралы, өмірдегі мүмкіндік белгісі. Арық ат әлсіз, қажыған халді білдіреді. Отын — күнделікті тіршілікке керек ырыс пен қорды көрсетеді. Аз отын — шектеулі несібе, аз ресурс. «Бір шап», «бір жақ» деген тіркестер асырып жіберме, мөлшерін біл деген ойды нақтылай түседі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыны, уақытты, энергияны тиімді жұмсауға қатысты айтылады. Мысалы, студент стипендиясын ұсақ-түйекке шашпай, оқуына керек құралға және жолақысына ғана жұмсаса, ай соңына дейін қиналмай жетеді. Яғни аздың өзін ұқыппен басқару — берекенің кілті.
Otynyń az bolsa, bir jaq.