Сорлыға соққы бұрын тиер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сорлы, әлсіз, қорғансыз адамға соққы бірінші тиеді. Астарлы мағынасы — өмірде жағдайы төмен, дәрменсіз, қорғаны аз адам қиындықты көбірек көреді; әлсізге әділетсіздік те, ауыртпалық та жиі жабысады. Сондықтан мақал адамды мейірімге, жанашырлыққа және әлсізді қорғауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сорлы» сөзі тек кедейді емес, қорғансыз, шарасыз жанды білдіреді. «Соққы» — нақты ұру ғана емес, өмірдің тауқыметі, қысым, жәбір, ауыр сын дегенді меңзейді. «Бұрын тиер» деген тіркес қайғы мен кесапат алдымен әлсізге түсетінін көрсетеді. Яғни мақал қоғамдағы теңсіздікті бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік қолдауы аз, құқығы қорғалмаған адамдарға көбірек көмектесу керек деген ойға саяды. Мысалы, жұмыста тәжірибесі аз қызметкерге қателессе бірден ауыр сөз айту емес, үйретіп, қолдау көрсеткен дұрыс. Себебі әлсіз адамға қысым тез әсер етеді, ал жанашырлық оны жігерлендіреді.