Есек мінген ат сұрамайды,
Балық жеген ет сұрамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қолында бар нәрсеге разы болып, өз жағдайын аңдап өмір сүруін меңзейді. Тура мағынада есекке мінген адам ат сұрамайды, балық жеген кісі ет іздемейді. Астарлы мағынасы — адамда бір мүмкіндік, бір нығмет бар кезде, соған қанағат етіп, орынсыз артықты көксей бермеу керек. Бардың қадірін білмей, жоқты қуа беру — тойымсыздықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» пен «ат» — әртүрлі мүмкіндік пен деңгейдің бейнесі. Есек — қарапайым, төмендеу жағдайды, ал ат — жақсырақ, қымбаттау нұсқаны білдіреді. «Балық» пен «ет» те сол сияқты: балық жеген адамға басқа ас іздеу міндет емес деген ой бар. Яғни халық қарапайым нәрсенің өзін менсінбей, үнемі биіктен іздейтін мінезді сынайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға шүкіршілік пен қанағатты үйретеді. Мысалы, бір адам қолындағы жұмысын қадірлемей, үнемі одан да жеңіл не табысы көп істі ғана күтсе, бұл мақал соған ескерту болады. Ал бар жұмысын игеріп, тәжірибе жинаған жан кейін жақсы мүмкіндікке де оңай жетеді.
Balyq jegen et suramaıdy.