Естілердің ақылын ескерген де есті.
«Естілердің ақылын ескерген де есті.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Есті адамдар — көп көрген, сабырлы, ойлы кісілер. Мақал солардың ақылына құлақ асып, кеңесін ескерген адамды да есті қатарына қосады. Демек ақылдылық тек өз басыңнан жаңа ой шығарумен өлшенбейді: жақсы кеңесті тани білу, оны елеп, ісіңе пайдалану — оның да бір түрі. Өзгенің тәжірибесінен үйренген адам өз басынан өткізіп, қателесіп барып ұғатын нәрсені ертерек біледі. Ақылды тыңдау әлсіздік емес, керісінше есті адамның белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдың салмағы «есті» сөзінің қайталануында: басында «естілер» — ақыл иелері, соңында «есті» — сол ақылды ескерген адам. «Ес» — сана, зейін; «есті» — есі бүтін, ойлы кісі. «Ескеру» етістігі де осы сөзбен үндесіп естіледі: ескерген — ойына алған, ұмытпаған. Сөздер бір-біріне жалғасып, ақылдың бір адамнан екіншісіне ауысқанын тілдің өзімен көрсетеді. Мұнда зат не жан-жануар бейнесі жоқ, мақал тура айтылған тұжырым түрінде құрылған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды үлкендер жастарды мақтағанда немесе кеңес тыңдауға шақырғанда айтады. Үні — мақұлдау, риза көңіл: кеңесті тыңдадың, сен де естісің. Сондай-ақ біреудің ақылын сұраудан ұялып жүрген адамды жігерлендіру үшін де айтылады. Біреудің айтқанын ойланбай қайталай беру мұнда меңзелмейді: ескеру — ойланып қабылдау. Мысалы: «Атаңның айтқанын істеп, жақсы қылдың, естілердің ақылын ескерген де есті».
Қолданылу жағдаяттары
— Жас шопан қойды ертерек көшіру туралы қарияның кеңесін тыңдап, отарды боран басталмай тұрып қыстауға жеткізгенде, қарт: «Естілердің ақылын ескерген де есті», — дейді.
— Футбол командасының жаңа ойыншысы бапкердің ескертуімен ойын тәсілін өзгертіп, жеңіске үлес қосқанда, капитан оны осы мақалмен мақтайды.
— Келін енесінен қамыр илеудің сырын сұрап үйренгенде, көрші әйелдер оның кішіпейілдігін мақалмен мадақтайды.