Есіктен кіріп «төр менікі» деме,
Ылдидан келіп «өр менікі» деме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға орынсыз менмендік танытпауды ескертеді. Бір нәрсеге жетпей жатып, не оған толық лайық болмай жатып, «бұл менікі» деп кесіп айту дұрыс емес. Тура мағынасында үйдің есігі арқылы кірген адам бірден төрге таласа алмайды, ал ылди жақтан келген кісі өрге шығуды өз еншім деп айта алмайды. Астарлы мағынасы — әр істің өз реті, өз жолы бар; асығыстық пен астамшылық адамның абыройын түсіреді.
Образдар мен теңеулер
«Есік» пен «төр» — кішілік пен биіктік, алдымен кіру мен кейін лайық болу тәртібін білдіреді. «Ылди» мен «өр» — төмен мен жоғары, жеңілдік пен қиындықтың бейнесі. Яғни төменнен келе жатып, бірден биікке менсінбей қол созу — шындыққа жанаспайтын мінез. Мақал адамға сабыр, қанағат және орнын білу қасиетін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді қызметте, оқу орнында не қоғамда өз орнын білмей, бірден жетекшілікке, артық құқыққа ұмтылған адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, жаңа ғана жұмысқа келген қызметкер бірден басшылық шешімдеріне араласса, әріптестері осы мақалмен оның асығыстығын ескертуі мүмкін. Бұл — алдымен еңбек етіп, сенімге ие бол деген ой.
Yldıdan kelip «ór meniki» deme.