Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.4K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Сабақты ине сәтімен.
**Негізгі мағынасы** «Сабақты ине сәтімен» деген мақал әр істің өз уақыты, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынада...
Білегіңе сенбе, біліміңе сен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға күшке емес, білімге сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында білектің күші бар, бірақ...
Айтылған сөз - атылған оқ.
**Негізгі мағынасы** Айтылған сөз қайтып алынбайды, оның салдары да оқтың әсері сияқты тез әрі терең тиеді. Адам бір ауы...
Жұмыстың көзін тап,
Қисықтың тезін тап.
Қисықтың тезін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істің көзін, яғни дұрыс бастауын және ең тиімді жолын табу; ал қисықты...
Жоқ табылмайды емес,
Іздеуі жетіспейді;
Адам бермейді емес,
Сұрауы жетіспейді.
Іздеуі жетіспейді;
Адам бермейді емес,
Сұрауы жетіспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түйіні — жоқ нәрсенің бәрі бірдей мүлде табылмайтын нәрсе емес, көбіне оны табуға адам...
Зер қадірін зергер білер.
**Негізгі мағынасы** «Зер қадірін зергер білер» деген мақалдың тура мағынасы — асыл зергерлік бұйымның бағасын оны жасай...
Айлалы батыр алдырмас.
**Негізгі мағынасы** Айлалы батыр алдырмас деген сөздің тура мағынасы — айласы бар, ақылын орнымен қолдана білетін батыр...
Сынаманың сұлу сөзі,
Су түбіне кетірер.
Қыздырманың қызыл тілі,
Сүйгеніңнен кетірер.
Су түбіне кетірер.
Қыздырманың қызыл тілі,
Сүйгеніңнен кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыс айтылған, ойланбай сөйлеген сөзден сақтандырады. «Сынаманың сұлу сөзі» — сы...
Көп қайда болса, шындық сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адам жиналған жерде шындық та сол жерде деген ойды білдіреді. Астар...
Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Дауға барсаң, шешерді ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр іске алдын ала дайын болып баруға үндейді. Жауға барсаң, қолыңда қорған болатын...
Жаманмен ерегескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз тартыстан, дау мен керістен сақтандырады. Жаман мінезді, теріс пиғылды ада...
Күн қораланса, күрегіңді сайла,
Ай қораланса, арысыңды сайла.
Ай қораланса, арысыңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауа райының өзгерісін алдын ала байқап, соған сай дайын болу керегін айтады. Тура мағынас...
Оқусыз білім жоқ,
Білімсіз күнің жоқ.
Білімсіз күнің жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқу болмаса, білім де болмайды; ал білім болмаса, адамның күні жарық,...
Аз ойна , көп ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жеңіл-желпі қызыққа берілмей, істің байыбын ойлауға шақырады. Тура мағынасында «ой...
Ілгері басқанның иті оттайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алға жүріп, ілгері кеткен адамға ит те тап береді, яғни жолында кедерг...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.