Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.2K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы жігіт жер шолып, ақыр түбі айналар.
**Негізгі мағынасы** Жақсы жігіттің өрісі кең, ойы алыс болады. Ол тек өз басының қамын ғана ойламай, ел-жұртты, жер-суы...
Ақыл - жан қуаты.
**Негізгі мағынасы** Ақыл – адамның ішкі тірегі, ойлау қабілеті мен дұрыс шешімге бастайтын күш. Мақал тура мағынасында...
Естіге айтқан ақыл сөз,
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
Шыңға тіккен тумен тең,
Ессізге айтқан ақыл сөз
Құмға сіңген сумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адамға айтылған өсиет пен кеңес зая кетпейтінін білдіреді. Есті жан сөздің төркіні...
Шешендік күші - шындық.
**Негізгі мағынасы** Шешендік күші дегеніміз — сөздің өтімділігі, ойдың дәлдігі, тыңдаушыны иландыра білу қабілеті. Ал м...
Ақыл - ар-ұяттың күзетшісі.
**Негізгі мағынасы** Ақыл адамды дұрыс жолға бағыттап, ар-ұятын сақтап тұратын ішкі қорған сияқты. Тура мағынасында күзе...
Ашу шабыстырады,
Ақыл табыстырады.
Ақыл табыстырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға ерік берген адам дауға, жанжалға, асығыс іске ұрынып кететінін, ал ақылға жүгінген...
Кекшіл болма, епшіл бол.
**Негізгі мағынасы** Кекшіл болма, епшіл бол дегені — өкпе-ренішке байланып, кек сақтап жүрме, оның орнына өмірде икемді...
Оқусыз білім жоқ,
Білімсіз күнің жоқ.
Білімсіз күнің жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқу болмаса, білім де болмайды; ал білім болмаса, адамның күні жарық,...
Іздегенге - сұраған.
**Негізгі мағынасы** «Іздегенге — сұраған» мақалының тура мағынасы — бір нәрсені сұрап келген адамға ол табылып, тілегі...
Болар іс болды, бояуы сіңді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал болған істі қайта өзгерту мүмкін еместігін білдіреді. Бір әрекет жасалып, оның салдары ор...
Олай тартса, өгіз өледі,
Бұра тартса, арба сынады.
Бұра тартса, арба сынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал істі шектен шығармай, орта жолды ұстану керек екенін білдіреді. Тура мағынасында, өгізді...
Қарғыстың ең жаманы -
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
Өзің білме, білгеннің тілін алма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам үшін ең ауыр жаман тілек: өзіңнің білімсіз болуың және білімді ад...
Күн қораланса, күрегіңді сайла,
Ай қораланса, арысыңды сайла.
Ай қораланса, арысыңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауа райының өзгерісін алдын ала байқап, соған сай дайын болу керегін айтады. Тура мағынас...
Астың дәмі - тұз.
**Негізгі мағынасы** «Астың дәмі - тұз» мақалы асқа дәм беретін ең басты нәрсе тұз екенін тура мағынада айтады. Астарлы...
Ақылды адам ақымақтан да бірдеме үйренеді
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам өзінен төмен көрінген адамның өзінен де пайдалы бір нәрсе үйрене алады. Бұл мақалдың ту...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.