Жас-жастың тілегі бір,
Жібектің түйіні бір.
«Жас-жастың тілегі бір, Жібектің түйіні бір.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Жастардың тілегі бір, жібектің түйіні бір. Мақал бір-бірін сүйген жігіт пен қыздың ниеті ортақ, жүрегі бір екенін айтады. Олардың арасындағы байланыс жібек жіптің түйініндей: нәзік көрінгенмен, бір түйілсе, шешу қиын. Кейде мақалды жалпы құрдастардың бір-бірін тез түсінетінін, мүддесі ортақ болатынын айту үшін де қолданады. Негізгі мағынасы — жас жұптың бір-біріне деген адал сезімі.
Образдар мен теңеулер
Жібек — қазақ үшін асыл мата, қымбат сыйлық, нәзіктік пен сұлулықтың белгісі: «жібектей мінез», «жібектей шаш» деп мақтайды. Жібек жіптің түйіні ерекше: жіп сырғанақ болғанымен, бір тартылып түйілсе, оны шешу оңай емес. Мақал екі жолды бірдей «бір» сөзімен аяқтап, бірліктің өзін ұйқасқа айналдырады. «Жас-жас» қос сөзі екі жақты аңғартады: жігіт пен қызды, бір жастағы құрбыларды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды жас жұптың бір-біріне деген сезімін, ортақ тілегін құптағанда айтады: үйлену тойында, құда түсу кезінде, ата-ана жастардың таңдауын қолдағанда. Кейде құрдастардың бір-бірін тез тапқанына таңданғанда да келеді. Жастардың еркіне қарсы, күшпен қосу үшін айту орынсыз. Мысалы, қызының таңдауына күмәнданған әкесіне анасы: «Жас-жастың тілегі бір, жібектің түйіні бір, екеуінің көңілі жарасса болды» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Құдалық кезінде жігіт пен қыздың ата-анасы келісімге келгенде, ақсақал осы мақалды айтып, жастарға бата берді.
— Ауыл мектебінің бітіру кешінде бір-біріне сыр ашқан екі түлекті көрген ұстаз осы мақалды айтып жымиды.
Jibektiń túıini bir.