Есеп түбі - егес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Есеп түбі — егес деген мақал ұсақ-түйекке дейін есептеп, әр нәрсенің ақысын, үлесін, пайдасын ғана қуған жерде ақырында дау-дамай туатынын білдіреді. Тура мағынасында да «есеп» пен «егес» бір-біріне қарсы ұғым: біреу тек өз пайдасын ойласа, екінші жақ ренжиді, арада кикілжің туады. Астарлы мағынасы — адам қарым-қатынаста тым сараң, тым есепшіл болмай, кеңдік пен түсіністік танытқаны жөн.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есеп» — тек ақша санау емес, әр істі пайда-келтіріммен ғана өлшеу, салқын мінез. Ал «егес» — сөз таласы, араздық, өкпе, тартыс. Мақал есепшілдік пен татулықтың бір-біріне сыйыспайтынын қысқа да нұсқа көрсетеді. Яғни есеп артқан жерде көңіл азаяды, көңіл азайса, егес көбейеді деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды жұмыс орнында, отбасында не достар арасында қолдануға болады. Мысалы, командада бір адам әр тиынды, әр міндетті тек өз пайдасына қарай бөліп, басқаларға сенімсіздік танытса, ортада түсінбеушілік пайда болады. Сондай сәтте «Есеп түбі — егес» деп, бәрін әділ әрі ашық шешуге шақырады.