Дұшпаннан түк тартсаң да пайда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жаудан, дұшпаннан аз болса да бір нәрсе алсаң, соның өзі пайдаға жарайды. Астарлы мағынасы: қарсыластың да ісінен сабақ ал, оның әрекетінен өзіңе тиімді тұсын таба біл деген ой жатыр. Кейде дұшпанның өзі де адамға сақтықты, есептілікті, қырағылықты үйретеді. Яғни жауға жақсылық тілеу емес, оның қимылынан өз пайдаңды танып, босқа зиян шекпеу керек деген өмірлік ұстаным.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түк тартсаң да» деген тіркес өте аз, мардымсыз нәрсенің өзін меңзейді. Ал «пайда» сөзі тек материалдық ұтыс емес, тәжірибе, сақтық, сабақ, зеректік мағынасын да қамтиды. «Дұшпан» бейнесі — тек жау адам емес, өмірдегі кедергі мен қарсы күштің символы. Сол қарсы күштің өзінен де үйренуге болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бәсеке көп ортада өте орынды қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында бәсекелес әріптестің тәсілін бақылап, оның жақсы жағын үйреніп, өз жұмысыңды жақсартуға болады. Сонда қарсы адам зиян емес, тәжірибе беретін мүмкіндікке айналады.