Қызды таныс алады,
Таныс алмаса, қоныс алады.
«Қызды таныс алады, Таныс алмаса, қоныс алады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құдалық, қыз айттыру, отбасын құру ісінде таныстық пен араластықтың үлкен рөл атқаратынын білдіреді. Тура мағынасында, қызды көбіне ел ішіндегі таныс, жақын адам арқылы алады; ал ондай таныс болмаса, келін болатын жерді, қонысты жақыннан іздеп табады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам өмірде де, тұрмыста да байланыс, аралас-құраластық, ел ішіндегі сыйластық маңызды екенін айту. Сонымен бірге, қыз алысып, қыз беріскенде жатсынбай, жолын табатын елдік қалыпты меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таныс» — тек бір адам емес, ел ішіндегі қатынас, сөз түсінетін, жөн білетін орта. «Қоныс» — тұрақ, мекен, туыстық не жақындық орнайтын жердің белгісі. Яғни мақал қыз алыс-берісін тек жеке бастың емес, екі елдің, екі әулеттің байланысы ретінде көрсетеді. Бұл жерде қоныс ауыстыру да, жер жақындату да — сыйластық пен ыңғай табудың бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың қарым-қатынас арқылы көптеген істі жеңіл шешетінін аңғартады. Мысалы, екі отбасы бір-бірін бұрыннан таныса, құдалық, араласу, келісім жасау әлдеқайда оңай өтеді. Яғни сенім мен таныстық — берік байланыстың негізі.
Tanys almasa, qonys alady.