Сиыр сушыл,
Пасық адам күншіл.
«Сиыр сушыл, Пасық адам күншіл.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы болмысы қарапайым көрінетін нәрсенің өзіне лайық қасиеті болатынын аңғартады. Тура мағынасында сиыр суға мұқтаж мал болғандықтан, оны «сушыл» деп сипаттайды. Ал адамға қатысты «пасық» пен «күншіл» сөздері — мінезі төмен, өзгенің бақытына іштарлықпен қарайтын кісіні білдіреді. Яғни мақал жақсы мен жаманның айырмасын мінез арқылы танытады: жануардың табиғи мұқтажы болса, адамның ішкі кемшілігі — күншілдік.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сиыр» — тіршілікке қажет нәрсеге тәуелді қарапайым жаратылыс бейнесі. «Сушыл» сөзі оның табиғи қажетін көрсетеді. Ал «пасық адам» — жаман пиғылды, ар-ұяты әлсіз жанның образы. «Күншіл» деген теңеу адамның ішкі тарлығын, өзгенің жетістігін көре алмауын білдіреді. Халық бұл жерде мінезді мал мінезімен салыстыра отырып, адам бойындағы теріс қасиетті өткір сынайды.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қызғаныш пен іштарлықты әшкерелеу үшін қолданылады. Мысалы, бір ұжымда бір қызметкердің табысына екінші адам қуана алмаса, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Яғни адам өзгені төмендетпей, жақсы қасиетке ұмтылуы керек.
Pasyq adam kúnshil.