Сор сараңнан, өтірік арамнан шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сараңдық пен арамдықтың түбі жамандыққа апаратынын білдіреді. Тура мағынасында, сараң адам өз пайдасын ғана ойлап, қажет жерде көмек бермей, ақырында өзі де сорға ұшырайды. Астарлы мағынасында, өтірік айтқан, арам жолға түскен адам уақытша ұтқандай көрінгенімен, түбі абыройынан, сенімінен, берекесінен айырылады. Яғни жаман мінездің соңы жақсылық емес, өкініш пен зиян.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сор» сөзі – сәтсіздік, күйреу, берекесіздік белгісі. «Сараң» – қолындағысын қимайтын, жомарттықтан алыс адам. «Өтірік» пен «арам» – адамды іштен бұзатын екі жаман қасиет. Мақал осы сөздер арқылы мінез бен іс-әрекеттің салдарын шебер көрсетеді: сараңдық та, өтірік те адамды биіктетпейді, керісінше төмендетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда да бұл мақалдың мәні өте өзекті. Мысалы, бір адам әріптесін алдап, өз пайдасы үшін жалған есеп берсе, қысқа мерзімде ұтқандай болады, бірақ кейін сенім жоғалтып, жұмысынан айырылуы мүмкін. Сол сияқты, дүкен иесі сапасыз тауарды жасырса, клиенттер одан теріс айналады. Демек, адалдық пен жомарттық – берекенің, ал сараңдық пен өтірік – сордың бастауы.