Сөз тас жарады,
тас жармаса, бас жарады.
«Сөз тас жарады, тас жармаса, бас жарады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің өте күшті екенін білдіреді. Тура мағынасында тасқа әсер ете алмаса да, адамның басына жетіп, ауыр жара салуы мүмкін. Астарлы мағынасы — орынсыз, қатты, ойланбай айтылған сөз адамның көңілін жаралайды, араға сызат түсіреді, кейде үлкен жанжалға да себеп болады. Сондықтан әр сөзді аңдап, салмақтап сөйлеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тас» — қаттылықтың, беріктік пен тосқауылдың белгісі. Ал «бас» — адамның өзі, оның ары, намысы, көңілі дегенді аңғартады. «Тас жарады» деуі сөздің тіпті ең қатты нәрсені де бұза алатындай қуатты екенін көрсетеді. «Бас жарады» деуі сол қуат дұрыс қолданылмаса, адамға зиян келтіретінін білдіреді. Яғни сөз — әрі ем, әрі дерт.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте орынды. Бір ауыр пікір, келемеж не ашумен жазылған хат адамның көңілін түсіріп, қарым-қатынасты бұзуы мүмкін. Мысалы, басшы қызметкеріне көптің алдында қатты сөйлесе, ол қызметкер ренжіп, жұмысқа ынтасы азаяды. Сондықтан мәдениетті, байыпты сөйлеу — үлкен әдептің белгісі.
tas jarmasa, bas jarady.