Қақпай жатып қоңырауы сылдырлайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсе қақпай, тиіспей тұрса да, оның қоңырауы өзінен-өзі сылдырлап тұрады. Астарлы мағынасы: кей адам әлі нақты әрекет жасамай жатып-ақ, дабырасын шығарып, мақтанын көрсетіп, алдағысын асыра сөйлейді. Яғни істің өзін емес, сөзін көбейтетін, шынайы еңбекке жетпей тұрып-ақ көрінгісі келетін мінез сыналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қақпай жатып» тіркесі — іске кіріспей жатып, әбігерлену не асығыстық таныту дегенді білдіреді. Ал «қоңырауы сылдырлайды» деген образ — сырт көзге естіліп тұрған бос даңғаза, орынсыз жарнама, артық сөйлеген сөздің белгісі. Халық мұнда дыбыс пен істің ара жігін ажыратады: шынайы еңбекте үн аз, нәтиже көп болады, ал даңғаза жерде дыбыс көп, іс аз болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не оқу барысында өзекті. Мысалы, бір адам жоба бітпей жатып «мен мықты нәтиже көрсетемін» деп көп жариялап, бірақ соңында ісі шықпай қалса, осы мақал дәл келеді. Халық мұндайда көп уәде бермей, алдымен нақты нәтижеге ұмтылуды ескертеді.