Күншіл күнде күңіренеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Күншіл адам өзгенің қуанышына ортақтаса алмайды, біреудің жетістігі мен бақытына іштартып, іштей мазасызданады. Сондықтан ол үнемі көңілі құлазып, реніш пен өкініштің күйінде жүреді. Мақал тура мағынасында “күншіл” адамның күнде күңіреніп, қабағы ашылмайтынын айтады, ал астарлы мағынасы — көреалмаушылық адамның жанын жегідей жеп, өз өмірінің берекесін кетіретінін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “күншіл” сөзі — іштарлық мінездің бейнесі. “Күңірену” — тек сыртқы күрсіну емес, ішкі күйзеліс, тынышсыздық, көңілдің қараюы. Халық осы бір қысқа сөз арқылы қызғаныштың адамды әдемі ойдан, таза ниеттен алыстататынын әсерлі көрсеткен. Яғни, іште күншілдік болса, сыртта да нұр болмайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не оқуда біреудің табысын көріп, соған қуана алмайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, әріптесі көтеріліп, сыйақы алғанда, бір адам оны құттықтаудың орнына күндеп, көңілі түсіп жүрсе, “Күншіл күнде күңіренеді” деуге болады. Мұндай сөз адамды өзгені емес, өз мінезін түзетуге шақырады.