Зекетсіздің малы сүндетсізге бұйырар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: зекетін бермеген, яғни мал-мүлкінен шариғат бойынша тиісті үлесті бөлмеген адамның дүниесі күтпеген жерден пайдасыз, орынсыз адамға бұйырып кетуі мүмкін деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — адам малды тек өзі үшін жинай бермей, оны адал жолмен жұмсап, мұқтажға үлес қосып, жауапкершілікпен қарауы керек. Берекесіз байлықтың баянсыз болатыны, сараңдықтың түбі өкінішке апаратыны меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «зекетсіз» сөзі — жомарттықсыз, парызын өтемеген, дүниеге тым байланып қалған адамды көрсетеді. «Сүндетсіз» сөзі еріншек не тәртіпсіз адамды емес, көбіне тілі шолақ, ұқыпсыз, қадірін білмейтін, берілген игілікті дұрыс игере алмайтын жанды бейнелейді. Яғни мақал екі ұшты оймен айтылып, малдың иесіне ырыс болып қалуы үшін оның тазалығы мен адалдығы қажет екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы бар адамның қайырымдылық жасап, қоғамға пайдасын тигізуі керегін еске салады. Мысалы, кәсіпкер пайдасының бір бөлігін қызметкерлеріне, көмекке мұқтаж жандарға не мешіт пен оқу ісіне жұмсаса, оның несібесі де, абыройы да артады деген түсінік осы мақалмен сабақтас.