Жей берсе, түйе түгіл, тау да таусылады.
«Жей берсе, түйе түгіл, тау да таусылады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір нәрсені тоқтаусыз жей берсе, түйе сияқты мол малдың өзі де, тіпті тау секілді көп дүние де таусылып қалады деген ой. Астарлы мағынасы — шектен тыс тұтыну, ысырапшылдық пен қомағайлық ақырында барды да құртады. Яғни, адам қолындағыны орнымен жұмсап, қанағат ете білуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйе» — қазақ ұғымында молдықтың, берекенің белгісі. «Тау» — шексіз көптік пен үлкен қорды білдіретін бейне. Осы екі образ арқылы халық «қанша мол болса да, орынсыз жұмсалса таусылады» дегенді әсерлі жеткізеді. Мұнда тоқтықтың қадірі, есеппен пайдалану, үнемшілдік идеясы көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, отбасы айлық ақшасын ойланбай жұмсай берсе, біраз уақыттан кейін қажетіне жетпей қалады. Сол сияқты дүкенде артық азық алып, уақытында пайдаланбай тастап жіберу де — ысырап. Сондықтан бұл сөз адамды ұқыптылыққа, қанағатқа, барды бағалауға шақырады.