Залымның дәулеті әулетіне бұйырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: зұлым, әділетсіз адамның жиған дәулеті өз әулетіне де опа бермейді, берекелі болып тұрақтамайды. Астарлы мағынасы: адал емес жолмен табылған мал-мүлік ұзаққа бармайды, оның арты дау, өкініш, ысырап не жазаға ұласады. Халық мұнда байлықтың өзі емес, оны табу жолының тазалығы маңызды екенін ескертеді. Мал-мүлікке сүйенген зұлымдық ақырында ұрпаққа да игілік әкелмейді.
Образдар мен теңеулер
«Залым» сөзі — өз пайдасы үшін өзгенің ақысын таптайтын адам бейнесі. «Дәулет» — тек ақша емес, мал, дүние, байлық, жалпы молшылық ұғымы. «Әулетіне бұйырмас» деген тіркес байлықтың ұрпаққа құт болып қонбайтынын білдіреді. Яғни, берекесіз байлықтың түбі жұтамен, келіспеушілікпен немесе жоқ болумен аяқталуы мүмкін деген ой жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, біреу қызметте жүріп парамен ақша жинаса, сол табыс кейін сотқа, айыппұлға не отбасы ішіндегі күйзеліске себеп болуы мүмкін. Яғни, адал емес пайда адамның да, әулетінің де берекесін кетіреді.