Адам туралы — 73-бет 4641
Сұрыптау:
Қараша ханға жыласа,
Хан ханымға жылайды.
Хан ханымға жылайды.
Негізгі мағынасы Қарапайым адам мұңын ханға айтса, хан өз мұңын ханымына айтады дейді мақал. Әркімнің жылайтын, қамығын…
Қара шаштың ақтығы - бір өлімнің хақтығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірі шектеулі екенін, қартайып, шаштың ағуы — табиғи құбылыс екенін білдіреді…
Қарға баласы боқ шоқыр,
Молда баласы оқу оқыр.
Молда баласы оқу оқыр.
Негізгі мағынасы Қарғаның балапаны енесі сияқты боқ шоқиды, молданың баласы әкесі сияқты оқу оқиды. Мақал баланың…
Қарға баласын «аппағым» дер,
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
Кірпібаласын «жұмсағым» дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әрбір ата-ана өз баласын ерекше жақсы көріп, оны өзіне ең қымбат, ең көркем етіп…
Қарғайын десем жалғызымсың,
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Негізгі мағынасы Ата-ананың ащы күйініші: қарғайын десем — жалғыз балам, оны қарғауға тілім бармайды, қарғамайын десем…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қарға қазға еліктеймін деп сирағын сындырыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырт көзге әдемі көрінгенге соқыр еліктеудің зиянын айтады. Қарға өз болмысын ұмытып, қазға…
Қарға қарғаның көзін шұқымайды.
Негізгі мағынасы Қарға қарғаның көзін шұқымайды деген мақалдың тура мағынасы — бір тектес құстар бір-біріне әдейі зиян…
Қарға қияға ұя салмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жат…
Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта.
Негізгі мағынасы Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта деген мақал адамдағы екіұдайлықты, тұрақсыздықты және ұсақ…
Қарғаның жүзіне бір кесек,
Жаманның жүзі бірге есеп.
Жаманның жүзі бірге есеп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалда жаман адамға қанша жақсылық жасасаң да, оның көңілі бірден өзгермейтіні, жасаған…
Қарғаның «қарқ» дегені - өзіне сүйеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, қарға қарқылдағанда өз дауысымен өзі ғана үн қосып, өзіне дем…
Қарғаның құдасы көп,
Түлкінің жолдасы көп.
Түлкінің жолдасы көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай ғана емес, астарлап айтқанда, айлакер, қу, пайдасын күйттеген адамның жанында да…
Қарғыс жеті атаға жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман сөздің, қарғыстың салмағы ауыр екенін білдіреді. Тура мағынасында біреуге айтылған…
Қарманған қарап қалмайды.
Негізгі мағынасы Қарманған қарап қалмайды деген сөз — адам тырысып, әрекет етіп, қолынан келгенін істесе, бос қарап…
Қарны ашқан кәрі дауын даулайды.
Негізгі мағынасы Қарны аш адам аштықтың азабынан ойы бұзылып, ұсақ-түйекке де ашуланғыш келеді. Мақал тура мағынасында…
Қарны ашқан қараша үйге шабады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашыққан адам қараша үйге, яғни кедейлеу, қарапайым үйге де бас сұғып…
Қарны ашқан молданың,
Сәлдесі қалар боқтықта.
Сәлдесі қалар боқтықта.
Негізгі мағынасы Аш қалған молда сәлдесінің қоқысқа түсіп қалғанын да елемейді: қарын ашқанда абыройдың белгісі де…
Қарт адамның қайраты тілінде қалады.
Негізгі мағынасы Қартайған адамда бұрынғыдай дене күші азаюы мүмкін, бірақ оның өмірден жинаған тәжірибесі, ақылы…
Қартайғанда «Етегіңді жап!» деген не сұмдық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кісі қартайған шағында оған жас балаға айтатындай ескерту не қысым жасау орынсыз екенін…
Қартайғанда кәрі боз жорға шығады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның жас кездегі емес, қартайған шақтағы шынайы болмысы мен қадірі танылатынын аңғартады…
Қартайған ит жатып үреді.
Негізгі мағынасы Қартайған иттің жатып үруі — тура мағынасында әлсіреген, қимылы аз жануардың орнынан тұрмай-ақ үріп…
Қартайған ит шүкісін шығарып өледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның не жан иесінің бойына сіңіп қалған әдеті қартайғанда да оңай өзгермейтінін…
Қартайған түйе кетеген келеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қартайған адам не жануар бұрынғыдай қуатты, ширақ бола алмайтынын астарлап айтады. Тура…
Қарт қойнында қалаш бар.
Негізгі мағынасы Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы…
Қарттығыңа мақтанба, мәрттігіңе мақтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға жасқа емес, мінезге, іс-әрекетке сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында: қартайғаныңмен…
Қару алсаң, мылтық ал,
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қандай іске кіріссең де, соған сай әзірлікпен бар деген ой айтады. Қару алсаң, ең…
Қарусыз кісінің қайраты зая,
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Қайратсыз кісінің айбаты зая.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі қуаты бір-бірімен сабақтас екенін айтады. Қаруы жоқ кісінің…
Қары ауырмағанның басы ауырмайды.
Негізгі мағынасы Қары ауырмағанның басы ауырмайды деген мақалдың тура мағынасы — дене мүшесі қары ауырмаса, адамның…
Қарыздыда иман жоқ.
Негізгі мағынасы Қарызы бар адамда иман жоқ — қарыз адамды амалсыз өтірікке, жалтаруға итермелейді деген сөз. Қарыз…
Қарыз күліп кіріп, жылап шығады.
Негізгі мағынасы Қарыз үйге күліп кіреді, жылап шығады: оны алған сәтте қуанасың, қолыңа ақша тиіп, мұқтажың өтеледі…
Қарызың болса, малым бар деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарыз адамды сақ болуға, артық мақтанбауға шақырады. Тура мағынасы: қолыңда малың, дүниең…
Қарыстан сүйем жақын.
Негізгі мағынасы Қазақтың ежелгі өлшемінде қарыс — керілген бас бармақ пен ортан қолдың ұшының арасы, сүйем — бас…
Қасапшыға мал қайғы,
Қара ешкіге жан қайғы.
Қара ешкіге жан қайғы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әркімнің уайымы мен қамы өзіне жақын, өз мүддесіне байланысты болатынын білдіреді. Тура…
Қас бекзаттың белгісі,
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Қайғысын жұртқа сездірмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал нағыз бекзат, текті, тәрбиелі адамның қайғы-қасіретін сыртқа шашпайтынын білдіреді. Тура…
Қас екенін қабағынан таны,
Сараң екенін табағынан таны.
Сараң екенін табағынан таны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезін оның сыртқы қылығынан, ұстаған жүріс-тұрысынан тануға болатынын айтады. Жаман…
Қас жақсының белгісі -
Өз үйінде өзі құл.
Қас жаманның белгісі -
Өз үйінде өзі сый.
Өз үйінде өзі құл.
Қас жаманның белгісі -
Өз үйінде өзі сый.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы мен жаманды үй ішіндегі мінез-құлқы арқылы салыстырады. «Қас жақсы» адам өзін көп…
Қас жүйрікте сын болмас,
Қас сұлуда мін болмас.
Қас сұлуда мін болмас.
Негізгі мағынасы Нағыз жүйрік аттан сын іздеудің керегі жоқ, нағыз сұлудан мін табылмайды. Мақал шын асыл нәрсенің…
Қасқадан ала аяқ туады,
Қотырдан - қыршаңқы.
Қотырдан - қыршаңқы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезі мен тұқым қуалаған қасиетке ишара етеді. Тура мағынасында «қасқа» дегені сыртқы…
Қасқалдақтың қанындай қат.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өте сирек, өте тапшы нәрсені қымбат, қадірлі деп түсіндіреді. «Қасқалдақтың қанындай» деген…
Қасқыр айдағанға көнбес,
Шошқа байлағанға көнбес.
Шошқа байлағанға көнбес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырды айдап бағындыру қиын, шошқаны байлап ұстау да оңай емес. Астарлы…