«Қасқалдақтың қанындай қат.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте сирек, өте тапшы нәрсені қымбат, қадірлі деп түсіндіреді. «Қасқалдақтың қанындай» деген тіркес — өмірде кездесе бермейтін, табуы қиын, бағасы жоғары деген астарлы ұғым. Ал «қат» сөзі бір нәрсенің берік ұсталуы, жоғалтпай сақталуы керек екенін аңғартады. Яғни, халық бұл сөзбен сирек кездесетін нығметті, мүмкіндікті немесе жақсы қасиетті көздің қарашығындай сақтауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы негізгі образ — қасқалдақ. Қасқалдақтың қаны тым сирек, көзге түспейтін нәрсе ретінде алынады. Сондықтан бұл теңеу «өте аз», «тапшы», «құнды» деген мағынаны күшейтеді. Қан — тіршіліктің, жанның белгісі болғандықтан, оның сиректігі нәрсенің бағасын одан сайын арттырады. Теңеу арқылы сөздің әсері күшейіп, ой нақты әрі бейнелі жеткізіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал бүгін де сирек кездесетін мүмкіндікке, құнды адамға немесе бағалы уақытқа қатысты айтылады. Мысалы, жақсы маман табу қиын кезде: «Ондай адал, білікті қызметкер қасқалдақтың қанындай қат» деуге болады. Бұл сөз адамға бар құндылықты бос жібермей, бағалап ұстауды еске салады.