Қараша ханға жыласа,
Хан ханымға жылайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қарапайым қараша адам мұңын ханға айтса, ханның да өз мұң-зарын бөлісетін жан серігі бар, яғни ол да пенде. Астарлы мағынасы: ел ішіндегі қайғы-қасірет, қиындық пен жауапкершілік тек біреудің ғана басында болмайды; ең жоғарғы дәрежедегі адам да уайымнан, мұңнан тыс емес. Сондықтан мансап пен билік адамды толық бақытты етпейді, әркімнің өз қайғысы бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қараша» — қарапайым халықтың, көптің бейнесі. «Хан» — билік пен жоғары лауазымның символы. «Ханымға жылайды» дегені — ханның да ішкі жан сыры, отбасылық, жеке өмірлік мұңы барын білдіреді. Яғни сырт көзге биік көрінген адамның да жүрегінде ауыртпалық болуы мүмкін деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды біреудің сыртқы жағдайына қарап қызықпауға, әркімнің өз қиындығы барын түсінуге үйретеді. Мысалы, бай адамды «уайымы жоқ» деп ойлаймыз, бірақ оның да отбасы, денсаулық, жауапкершілік сияқты мәселелері болуы мүмкін. Сондықтан бұл сөз жанашырлыққа, сабырға және түсіністікке шақырады.
Han hanymǵa jylaıdy.